چه نرم‌افزارهایی برای تحلیل داده‌های ماشین‌آلات صنعتی وجود دارد

در حوزه تحلیل داده‌های ماشین‌آلات صنعتی (که به آن **CMMS** یا نگهداری و تعمیرات پیشگویانه نیز گفته می‌شود)، بازار نرم‌افزاری ایران به دو دسته کلی تقسیم می‌شود:

۱. **نرم‌افزارهای بومی و ایرانی** (که با فرهنگ و زیرساخت‌های صنعتی کشور هماهنگ‌ترند).
۲. **نرم‌افزارهای خارجی** (که توسط شرکت‌های داخلی پیاده‌سازی یا فروخته می‌شوند).

در ادامه به معرفی مهم‌ترین نمونه‌های هر دو دسته می‌پردازم:

---

### ۱. نرم‌افزارهای ایرانی (بومی)

این نرم‌افزارها معمولاً ماژول‌های تخصصی برای صنایع مختلف (نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، خودرو و ...) دارند و پشتیبانی فارسی آن‌ها قوی است.

#### **الف) سرو**
یکی از قوی‌ترین پلتفرم‌های مدیریت دارایی و نگهداری و تعمیرات (EAM/CMMS) در ایران است.
* **ویژگی‌ها:** مدیریت دارایی، برنامه‌ریزی تعمیرات، مدیریت موجودی، بازرسی فنی، و ماژول‌های تحلیل داده برای پیش‌بینی خرابی.
* **کاربرد:** بیشتر در صنایع بزرگ مثل نیروگاه‌ها و پالایشگاه‌ها استفاده می‌شود.

#### **ب) سپیدار (زیرمجموعه شرکت توسن)**
هرچند سپیدار بیشتر با حسابداری شناخته می‌شود، اما ماژول **"تولید و انبار"** آن برای کارخانجات متوسط و کوچک (SME) مناسب است.
* **ویژگی‌ها:** ردیابی مواد اولیه، مدیریت خطوط تولید و ثبت رکوردهای خرابی ساده.

#### **ج) راهکاران (پارسیان)**
این نرم‌افزار یک ERP ایرانی است که ماژول‌های نگهداری و تعمیرات خوبی دارد.
* **ویژگی‌ها:** یکپارچه‌سازی حسابداری با اطلاعات فنی ماشین‌آلات.

#### **د) نوآوران فناوری اطلاعات (تیم‌های استارتاپی)**
در سال‌های اخیر استارت‌آپ‌های ایرانی زیادی در حوزه **اینترنت صنعتی (IIoT)** وارد شده‌اند که سنسورها را به نرم‌افزار متصل می‌کنند.
* **مثال:** شرکت‌هایی مثل **دیجی‌آسا** یا **دیتاک** که پلتفرم‌هایی برای تحلیل لحظه‌ای دما، ارتعاش و فشار ارائه می‌دهند.

---

### ۲. نرم‌افزارهای خارجی (پیاده‌سازی شده در ایران)

این نرم‌افزارها استاندارد جهانی دارند و توسط شرکت‌های ایرانی به عنوان نماینده فروش و پیاده‌سازی عرضه می‌شوند.

#### **الف) مکسیمو (Maximo) - شرکت IBM**
قدیمی‌ترین و معروف‌ترین نرم‌افزار در حوزه مدیریت دارایی‌های فیزیکی در جهان است.
* **کاربرد در ایران:** در بسیاری از صنایع عظیم ایران (مثل فولاد مبارکه، نفت و گاز) نصب و پیاده‌سازی شده است. بسیار قدرتمند اما پیچیده و پرهزینه است.

#### **ب) آریما (Aris) - شرکت AVEVA**
این نرم‌افزار بیشتر روی تحلیل فرآیندها و مدیریت ریسک تمرکز دارد، اما ماژول‌های نگهداری آن نیز قوی است.
* **کاربرد:** در پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها برای مانیتورینگ تجهیزات حیاتی استفاده می‌شود.

#### **ج) Siemens COMOS**
مخصوص صنایع سنگین و نیروگاهی است که روی Lifecycle تجهیزات تمرکز دارد.

#### **د) نرم‌افزارهای تحلیل داده (Data Science)**
اگر هدف صرفاً تحلیل داده‌های خام (مثل داده‌های لرزش یا دما) باشد، در ایران از نرم‌افزارهای زیر استفاده می‌شود:
* **Python:** با کتابخانه‌های Pandas، Scikit-learn (بسیار محبوب و رایگان).
* **MATLAB:** در دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی صنعتی.
* **Power BI / Tableau:** برای داشبوردهای مدیریتی و بصری‌سازی عملکرد تجهیزات (بسیار پرکاربرد در کارخانجات).

---

### چگونه انتخاب کنیم؟

برای انتخاب بین این نرم‌افزارها باید به چند نکته توجه کنید:

1. **اندازه کارخانه:** برای کارگاه‌های کوچک، نرم‌افزارهای ایرانی ساده یا حتی Excel با ماکرو نویسی کافی است. برای صنایع عظیم، حتماً به سراغ سرو یا IBM Maximo بروید.
2. **نوع تجهیزات:** اگر تجهیزات شما حیاتی هستند و نیاز به پایش لحظه‌ای دارند، باید به دنبال پلتفرم‌های **IIoT** (اینترنت اشیاء صنعتی) باشید که قابلیت اتصال به سنسورها را دارند.
3. **نیاز به پیش‌بینی:** اگر هدف "پیش‌بینی خرابی" (Predictive Maintenance) است، باید به دنبال نرم‌افزارهایی باشید که هوش مصنوعی (AI) و یادگیری ماشین (Machine Learning) داشته باشند (مانند نسخه‌های جدید سرو یا پلتفرم‌های تخصصی دیتای صنعتی).

**خلاصه:** اگر به دنبال بومی‌سازی و پشتیبانی ارزان‌تر هستید، **"سرو"** بهترین گزینه است. اگر استاندارد جهانی و هزینه بالاتر مد نظر است، **"مکسیمو"** انتخاب می‌شود.